Blog

Slechts voor één op de tien e-books op de gemiddelde e-reader is betaald zo becijferde het GfK in augustus. Een deel van de overige negen boeken is legaal gratis gedownload en de rest is via verschillende kanalen illegaal verkregen. Daarop deed Trouw in het hoofdredactioneel commentaar een moreel appel naar de lezer: wie een e-reader koopt moet ook voor de boeken willen betalen. Schrijver Bas Steman vertelde het verhaal van zijn laatste boek; twee jaar werk en juichende recensies maar meer illegale downloads dan verkochte exemplaren. De vraag is dan ook waarom schrijvers als Steman eigenlijk nog een e-book versie uitgeven.

Al sinds begin jaren ‘80 groeit de verkoop van boeken nauwelijks. Zo werden er in 1983 32,6 miljoen algemene boeken verkocht en waren dat er in 2004 32,8 miljoen. Tot 2008 steeg de verkoop om vervolgens wederom omlaag te gaan.  Echter, het aantal unieke titels dat uitgegeven wordt is van 1980 tot zeker 2008, wat fictie en poëzie betreft, veel sterker gestegen. Er zijn dus steeds meer boeken die ‘meedoen’ in de strijd om de lezer, terwijl er niet meer boeken worden verkocht. Het resultaat is meer concurrentie voor zowel uitgevers als schrijvers.

Voor schrijvers die niet aan een uitgeverij verbonden zijn is het e-book een manier om zelf hun werk uit te geven. Zij kunnen hun boeken gratis of bijna gratis van de hand doen in de hoop een lezerspubliek op te bouwen. Vaak is de beginnend schrijver liever een arme, maar gelezen, schrijver dan helemaal geen schrijver. Aan de andere kant staan de bestsellers zoals Stoner van John Williams. De papieren Stoner kost 19,95, het e-book is 7,49 en zelfs maar 4.99 op Bol.com. Een e-book voor deze prijs op de markt brengen is mogelijk omdat de kosten er onderhand wel uit zijn voor de uitgever. In die zin is een goedkope digitale editie te vergelijken met de papieren pocket.

Steman zit hier echter, net zoals veruit de meeste schrijvers, tussenin. Zijn boek kost 16,95 op papier en 11,99 in e-book. Hij en zijn uitgeverij hebben er tijd en geld ingestoken en die kosten zijn nog (lang) niet terugverdiend. Als Steman twee jaar lang gemiddeld 2 uur per dag heeft gewerkt dan zal hij meer dan 6000 boeken moeten verkopen om voor die uren in minimumloon te worden uitbetaald. 6000 exemplaren red een debuutroman echter vaak bij lange na niet.

De lezer wil, volgens onderzoek uit 2012, nog niet de helft van de papieren prijs betalen voor een e-book. Voor de beginnende schrijver op zoek naar een publiek en de bestseller biedt het e-book dan nog wel mogelijkheden. De eerste is niet opzoek naar een financiële vergoeding en wil allereerst gelezen worden. De laatste kan geprijsd worden op het niveau dat de lezer wil betalen, vergelijkbaar met de papieren pocket. De meeste schrijvers vallen hier tussen. Ze zijn noch beginnend, noch gevierd en kunnen hun boek niet voor bijna niks op de markt brengen. De vraag rijst dan ook waarom ze überhaupt een e-book versie zouden uitbrengen. Zeker omdat illegale digitale versies van papieren boeken een minder groot probleem vormen dan dat was voor de muziekindustrie met de CD. Terwijl begin jaren ‘00 de muziekindustrie al ten onder ging aan illegale downloads vond een Engels onderzoek in 2001 slechts 7000 illegale boeken op internet. In de Nederlandse boekenwereld was het toen nog nauwelijks aan de orde. Voornamelijk academische literatuur wordt gescand en in een pdf online gezet. Dat leest niet prettig, is vaak moeilijk te vinden maar goed genoeg voor academische doeleinden. Voor ‘gewone’ boeken geldt dat in veel mindere mate. Het zijn, in tegenstelling tot in de muziekindustrie, vooral de e-books die de uitgeverijen zelf beschikbaar maken die illegaal te vinden zijn. Het is dan ook de vraag of schrijvers als Steman er wel verstandig aan doen een e-book versie uit te brengen.

 

(Verkorte versie verscheen in Trouw op 23-8-2013)

 

I should write something here about my research. I will do so soon.